Alert blijven
Als bij één instelling ervaring is opgedaan met het Pépinières programma, dan is het wel bij de AKI in Enschede. Trans Artists sprak met Pieter Baan Müller, coördinator van de afdeling Mediakunst, en met Ine Geurts, hoofd van kunstruimte 'Villa de Bank'.
P: Ja, de Pépinières formule voldoet nog steeds. We bieden de kunstenaar woonruimte in een ateliercomplex van de gemeente en een plek om te werken bij de media afdeling van de AKI. En voor de eindpresentatie van de werkperiode stellen we een kunstruimte beschikbaar. Vroeger was dat het kunstenaarsinitiatief Markt 17, nu is het kunstruimte Villa de Bank.
Hoe maken jullie een keuze tussen de kandidaten?
P: We zijn altijd op zoek zijn naar wat er spannend is aan een voorstel. We hebben oog voor de onzekerheden ervan. Als de uitkomst al vaststaat, vinden wij een plan niet zo interessant. De meeste Pépinières instellingen willen zekerheid, is mijn ervaring. Er wordt vooral gekeken naar de kwaliteit van het werk en naar de haalbaarheid van het project. Natuurlijk vinden wij dat ook van belang, maar we geven voorrang aan de potentie. Dat is lastig, maar wel zo spannend.
I: Voor ons is de tentoonstelling aan het eind van de werkperiode belangrijk. 'Villa de Bank' is een fraai gebouw. We stimuleren onze gasten er goed gebruik van te maken. En het werk moet het publiek in Enschede voor hedendaagse kunst interesseren.
Wat heeft de AKI aan deelname aan het Pépinières programma?
P: Voor onze studenten is het leerzaam om kennis te maken met een kunstenaar die net een opleiding in een ander land achter de rug heeft. Het onderwijssysteem, het kunstcircuit en de artistieke mentaliteit kunnen sterk verschillen. En onze deelname wekt belangstelling. Het trekt ook buiten de Pépinières studenten aan. Puur zakelijk is onze deelname dus belangrijk, de academie leeft immers bij de gratie van studenten.
Bovendien doen we kennis op over het kunstonderwijs in andere Europese landen. Mijn visie op mediakunst is enorm verbreed sinds ik een paar keer in de internationale jury van de Pépinières heb meegedraaid. Dan merk je hoe vertegenwoordigers van opleidingen en instellingen uit andere landen op al die aanvragen reageren, welke afwegingen zij maken en wat ze waarderen.
Hoe is de gemeente Enschede betrokken?
I: Voor de gemeente is deelnemen aan het Pépinières programma inmiddels een goede traditie. Toch blijven we alert. De gemeente is immers geen initiatiefnemer. Soms vertrekken ambtenaren. Dan moeten nieuwe ambtenaren overtuigd raken van het belang van deelname. Het contact moeten we goed onderhouden. Alle activiteiten die het belang van het Pépinières programma onderstrepen, brengen we onder de aandacht van de verantwoordelijke bestuurders en ambtenaren.
Op het symposium van het 6e Pépinières programma in Graz werd gesproken over het ontwikkelen van alternatieve vormen van artist-in-residence programma's. Spreekt dat jullie aan?
I: Het is zinnig daarover na te denken en om ermee te experimenteren, maar onze 'conventionele' opzet vinden wij al avontuurlijk en verrassend genoeg.
Veel beginnende kunstenaars reizen naar regio's buiten Europa: Japan, Korea, China, Australië. Maakt die trend het Pépinières programma provinciaal?
P: Welnee. Laten we niet voorbij gaan aan de specifieke opzet van het Pépinières programma. Het is geen regulier artist-in-residence programma waar je heen gaat om nieuwe indrukken in een exotisch buitenland op te doen of om wat voor reden dan ook. Aan het Pépinières programma doen gespecialiseerde instellingen mee. De kunstenaars kiezen bewust voor deze of gene instelling, omdat zij hopen en verwachten dat juist die cruciaal is voor de verdere ontwikkeling van hun kunstenaarschap. Het continueren en eventueel uitbreiden daarvan vergt veel inspanning. Misschien kunnen op termijn instellingen in het oosten van Europa deelnemen, maar we moeten ons niet laten verleiden tot een uitbreiding richting exotische oorden.
I: Ja, laten we dicht bij huis blijven. Ambitie is goed, maar je moet blijven denken aan wat praktisch mogelijk is. Soms hebben kunstenaars, als ze hier net zijn aangekomen, 'kapsones'. Dat kan ik goed begrijpen. De selectie is als een prijsvraag opgezet. Dan denk je als 'laureaat' dat je er bent. Maar het is een hele klus, en een harde leerschool. Persoonlijk is het een opgave. Gelukkig pakt het altijd goed uit. Hier raken kunstenaars doordrongen van wat het kunstenaarschap voor hen inhoudt.
